ƏVVƏL TƏKZİB ETDİ, SONRA ÖZÜ VİDEO GÖNDƏRDİ: BAXICILIQ FƏALİYYƏTİ İLƏ BAĞLI SUALLAR ARTIR

Jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri həqiqətin üzə çıxarılması, cəmiyyət üçün maraq doğuran məsələlərin araşdırılması və səslənən iddialara obyektiv münasibət göstərilməsidir. Redaksiyamıza daxil olan hər bir müraciətə diqqətlə yanaşır, tərəflərin mövqeyini öyrənmədən və faktları dəqiqləşdirmədən hər hansı şəxs haqqında qəti mühakimə yürütməyi düzgün hesab etmirik. Lakin bəzən elə hadisələrlə qarşılaşırıq ki, əvvəlcə təkzib edilən məlumatlar sonradan ortaya çıxan yeni materiallar fonunda yenidən araşdırılmağa ehtiyac yaradır.Bir neçə ay əvvəl redaksiyamıza Binəqədi rayonunda yaşayan, Naxçıvan şəhərindən olduğu bildirilən bir qadının baxıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olması barədə müraciətlər daxil olmuşdu. Redaksiyamıza verilən məlumatlarda iddia edilirdi ki, həmin qadın müəyyən işləri görmək adı ilə insanlara xidmət təklif edir, çağırış üçün 20 manat, əməl etmək üçün isə 50 manat məbləğində pul istəyir.
Jurnalistikanın peşə etikası və obyektivlik prinsiplərini əsas götürərək həmin xanımla əlaqə saxladıq. O, səsləndirilən iddiaları təkzib etdi və belə məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını bildirdi. Redaksiyamız da qarşı tərəfin mövqeyinə hörmətlə yanaşaraq məsələyə ehtiyatlı münasibət göstərdi.
Lakin dünən redaksiyamıza həmin xanımın özünün göndərdiyi video material daxil olub. Videoda səsləndirilən fikirlər və nümayiş etdirilən əşyalar əvvəlki müraciətlərdə qeyd olunan bəzi məqamlarla oxşarlıq təşkil etdiyindən, məsələ yenidən diqqətimizi cəlb edib.Belə ki, videoda qadın müxtəlif əşyaları nümayiş etdirərək onların guya ayrı-ayrı həyətlərdən çıxarıldığını bildirir. Görüntülərdə heyvan ayağına bənzəyən, sapla bağlanmış əşya, butulkanın içərisində olduğu deyilən torpaq, bağlanmış materiallar və yağ olduğu bildirilən başqa bir maddə görünür. Qadın bunları müəyyən əməllərlə əlaqələndirərək təqdim edir və əşyaların kimlərinsə həyətindən, o cümlədən anasının həyətindən çıxarıldığını söyləyir.Burada mühüm bir məqam var: videoda nümayiş etdirilən əşyaların həqiqətən hansı şəraitdə əldə edildiyi, onların mənşəyi və nə məqsədlə istifadə olunduğu müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Buna görə də həmin əşyaların konkret olaraq cadu məqsədilə istifadə edildiyini və ya kiməsə zərər vurduğunu sübut olunmuş fakt kimi təqdim etmək olmaz. Bununla belə, qadının özünün redaksiyaya göndərdiyi videoda səsləndirdiyi fikirlər əvvəlki təkziblə müqayisə edilməli, ortaya çıxan suallara aydınlıq gətirilməlidir.Əgər əvvəlki müraciətlərdə səsləndirilən məlumatlar həqiqətə uyğun deyildisə, hazırda nümayiş etdirilən görüntülər nəyi ifadə edir? Əgər qadın baxıcılıq və müxtəlif əməllərin icrası ilə bağlı heç bir fəaliyyət göstərmədiyini bildirirdisə, videoda nümayiş etdirdiyi əşyaları hansı məqsədlə təqdim edir? İnsanlara bu cür xidmətlərin təklif edilməsi barədə iddiaların əsası varmı? Ödəniş qarşılığında müəyyən işlərin görülməsi barədə məlumatlar həqiqəti əks etdirirmi?
Bunlar şəxsi mübahisə yaratmaq üçün deyil, ictimai maraq doğuran məsələlərə aydınlıq gətirmək məqsədilə ünvanlanan suallardır.
CADU İDDİALARI, İNSANLARIN PSİXOLOJİ VƏ MADDİ ZƏRƏRLƏRİ
Cəmiyyətdə baxıcılıq, falçılıq, cadu və müxtəlif mistik üsullarla insanların problemlərini həll etmək iddiası ilə çıxış edən şəxslərə rast gəlinir. Belə hallarda xüsusilə çətin vəziyyətdə olan, ailə problemləri yaşayan, xəstəlikdən əziyyət çəkən və ya gələcəyi ilə bağlı narahatlıq keçirən insanlar həssas vəziyyətə düşə bilərlər.İnsanların qorxularından istifadə edərək onlara müəyyən bədbəxtliklərin baş verəcəyini söyləmək, ailələrinin dağılacağına inandırmaq, sağlamlıqlarına və yaxınlarına zərər gələcəyi ilə hədələmək, bu qorxuların aradan qaldırılması adı altında pul tələb etmək ciddi narahatlıq doğuran hallardır. Belə hərəkətlər konkret vəziyyətdən asılı olaraq insanlara maddi və mənəvi zərər vura, ailələrdə inamsızlıq yarada və onların psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.Bununla belə, hər hansı şəxsin baxıcılıqla məşğul olması barədə iddia özlüyündə onun cinayət törətdiyini göstərmir. Hüquqi məsuliyyət məsələsi yalnız konkret hərəkətlər, mövcud sübutlar və qanunvericiliyin tələbləri əsasında qiymətləndirilməlidir. Əgər aldatma, hədə-qorxu, pulun qanunsuz tələb edilməsi və ya başqa hüquqazidd əməllərlə bağlı əsaslı şübhələr varsa, həmin hallar aidiyyəti səlahiyyətli qurumlar tərəfindən araşdırılmalıdır.
AİDİYYƏTİ QURUMLARA SUALLARIMIZ VAR
Məsələ ilə bağlı aidiyyəti dövlət qurumlarına və ictimai-dini təsisatlara aşağıdakı suallarla müraciət edirik:Binəqədi rayonunda olduğu bildirilən bu qadının fəaliyyəti barədə aidiyyəti qurumlara hər hansı müraciət daxil olubmu? Onun insanlara ödəniş qarşılığında baxıcılıq və müxtəlif əməllərin icrası xidmətlərini təklif etməsi barədə səsləndirilən iddialar araşdırılıbmı?Əgər insanlardan pul alınması, onların aldadılması və ya qorxu altında saxlanılması ilə bağlı faktlar mövcuddursa, bu halların hüquqi qiymətləndirilməsi üçün hansı tədbirlər görülə bilər?
Daxil olan məlumatların xarakterindən asılı olaraq, Binəqədi Rayon Polis İdarəsi və digər səlahiyyətli qurumlar məsələyə aydınlıq gətirə bilərmi?
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi bu məsələ və ümumilikdə insanların dini inanclarından, qorxularından və çətin vəziyyətlərindən sui-istifadə edilməsi ehtimalı barədə məlumatlıdırmı? Belə hallarla bağlı vətəndaşların maarifləndirilməsi istiqamətində hansı tövsiyələr verilir?Burada məqsəd hər hansı şəxsi dini baxışlarına görə ittiham etmək deyil. Məqsəd insanların inancından və həssaslığından sui-istifadə edilməsi ehtimalını araşdırmaq, hüquqları pozulan şəxslərin müdafiəsinə diqqət çəkmək və qanun çərçivəsində aydınlıq əldə etməkdir.
JURNALİSTİN VƏZİFƏSİ İTTİHAM ETMƏK DEYİL, HƏQİQƏTİ ARAŞDIRMAQDIR
Redaksiyamız heç kimin hüququna və şəxsi nüfuzuna əsassız müdaxilə etmək niyyətində deyil. Bizim üçün əsas olan faktların araşdırılması, cəmiyyətə təqdim edilən məlumatların dəqiqliyi və qanunun aliliyidir.Bir neçə ay əvvəl təkzib edilən iddialarla sonradan redaksiyaya göndərilmiş video arasında yaranan suallar cavabsız qalmamalıdır. Əgər video əvvəlki məlumatların bir hissəsini təsdiqləyən məqamlar ehtiva edirsə, bu, məsələnin yenidən araşdırılmasına əsas verir. Ancaq yekun nəticə çıxarmaq üçün görüntülərin tam məzmunu, hadisələrin şəraiti və tərəflərin izahatları nəzərə alınmalıdır.Bir daha qeyd edirik ki, heç bir insanın adı təsdiqlənməmiş iddialarla ləkələnməməli, eyni zamanda ictimai əhəmiyyət daşıyan məlumatlar da araşdırılmadan kənarda qalmamalıdır. Qanun hamı üçün eynidir və hər bir iddiaya hüquqi qiymət yalnız səlahiyyətli qurumların araşdırması və mötəbər sübutlar əsasında verilməlidir.Redaksiyamız məsələ ilə bağlı qadının əlavə izahatını, eləcə də aidiyyəti qurumların mövqeyini dərc etməyə hazırdır. Məqsədimiz kimisə əvvəlcədən günahkar elan etmək deyil, həqiqətin üzə çıxmasına, insanların mümkün zərərlərdən qorunmasına və qanunçuluğun təmin edilməsinə töhfə verməkdir.
Qarşı tərəfin mövqeyini dinləməyə hazırıq.